Zeldzaam drieluik terug in Utrecht

Een van de weinige bewaard gebleven Utrechtse altaarstukken, Drieluik met het laatste avondmaal, is weer terug in Utrecht. De Stichting Van Baaren Museum kocht, op verzoek van het Centraal Museum, het altaarstuk in 2010 van de erven Goudstikker en gaf het in langdurig bruikleen aan het museum. Daar is het nog tot en met 9 oktober te zien.

Meester van Pauw en Zas, Drieluik met het Laatste Avondmaal, ca. 1525, paneel op multiplex. Foto: Ton Hulskamp.

Het drieluik is rond 1521 geschilderd door een vooralsnog anonieme meester uit de omgeving van Jacob Cornelisz van Oostsanen. Uit de wapenschilden op het middenpaneel blijkt dat het werd vervaardigd voor en in opdracht van de families Pauw en Zas, vooraanstaande bewoners van de stad Utrecht. Die staan afgebeeld op de zijluiken. Het drieluik stond op een altaar in het kartuizerklooster Nieuwlicht, ten noordwesten van de stad Utrecht. Dit klooster was destijds een van de rijkste van Noord-Europa.

Meester van Pauw en Zas, Drieluik met het Laatste Avondmaal, ca. 1525 (detail).

In 1948 had het Centraal Museum het drieluik vanwege de Utrechtse herkomst al in bruikleen gekregen van Instituut Collectie Nederland. Daarvoor was het tot juli 1940 eigendom van de joodse kunsthandelaar Jacques Goudstikker (1897-1940). Zijn collectie werd in beslag genomen door de nazi’s. Na de oorlog werd een deel teruggevonden en in bewaring gegeven aan de Nederlandse staat. Na de toekenning van de claim aan de erven Goudstikker in 2006 werd het bruikleen van het altaarstuk beëindigd en werd het teruggegeven.

Dat het drieluik nu weer terug is in het Centraal Museum is een indirect gevolg van een brand in het Armando Museum in Amersfoort. Bij de grote brand in 2007 ging het topstuk L’Ile d’amour van de Franse schilder Charles-François Daubigny verloren. Stichting Van Baaren Museum besloot het door de verzekering uitgekeerde bedrag aan te wenden voor de aankoop van het Utrechtse drieluik. Met de tentoonstelling In stille harmonie viert het Centraal Museum de aankoop van het altaarstuk.

In stille harmonie, t/m 9 oktober in Centraal Museum, Utrecht

Share