Bescheiden oeuvre van een onbekend schilder

Jan Nagel, Blazoen voor de Haarlemse rederijkerskamer Trou moet Blijcken, 1593.

Het Frans Hals Museum wijdt als eerste museum in Nederland een tentoonstelling aan de relatief onbekend gebleven zestiende-eeuwse schilder Jan Nagel. Het bewaarde oeuvre van Nagel is met zes schilderijen, vier tekeningen en drie prenten bescheiden. Van die in totaal dertien werken toont het museum er negen.

Aanleiding voor de expositie is de recente restauratie van het schilderij De zondvloed. Dit schilderij is in langdurig bruikleen gegeven aan het museum door een particulier verzamelaar en toont een uitbundig landschap waarbij de figuren ondergeschikt zijn aan het decor. Het verloop van de restauratie van dit schilderij wordt toegelicht in de tentoonstelling. Het Frans Hals Museum bezit zelf een schilderij met een voorstelling van Maria Magdalena. Behalve vier schilderijen zijn er drie prenten en drie tekeningen te zien, afkomstig uit de collectie van het Rijksmuseum.

Over Jan Nagel is weinig meer bekend dan dat hij aan het einde van de zestiende eeuw in Haarlem heeft gewerkt. De schilder en kunsttheoreticus Karel van Mander meldt in zijn Schilder-Boeck uit 1604 dat Nagel afkomstig was uit Haarlem of Alkmaar. Zeker is dat hij lid was van de Haarlemse rederijkerskamer Trou moet Blijcken waarvoor hij in 1593 een blazoen schilderde. Ook is bekend dat hij in 1600 als meesterschilder werd ingeschreven bij het Sint Lucasgilde te Den Haag, waar hij twee jaar later overleed.

De zeventiende-eeuwse oudheidkundige Aarnout van Buchell schrijft over schilder: “Jan Nagel, uit Haarlem, die vooral wordt geprezen om snelheid van schilderen en gemak van inventie, niet zonder aangenaamheid en gratie. Zijn aanleg is het sterkst genegen tot het schilderen van landschappen, die hij niet zozeer waarheidsgetrouw als wel ingenieus weergeeft”. Het is opmerkelijk dat er van Nagel, die volgens Van Buchell snel schilderde en daardoor waarschijnlijk een hoge productie heeft gekend, zo weinig werk bewaard gebleven is.

Jan Nagel – Een 16de-eeuwse meesterschilder, t/m 17 juli in het Frans Hals Museum, Haarlem

Share