Schilderij Salomon van Ruysdael terug in Alkmaar

Stedelijk Museum Alkmaar heeft een schilderij van Salomon van Ruysdael gekocht. Het werk toont de Alkmaarse Grote of Sint-Laurenskerk met omliggende huizen en gebouwen vanuit het noorden. Van Ruysdael bracht Alkmaar veertien keer in beeld. Dit exemplaar is het vroegste, én het eerste in een Nederlandse openbare collectie.

Salomon van Ruysdael, Gezicht op de Grote of Sint-Laurenskerk van Alkmaar vanuit het noorden, 1644, olieverf op paneel, Stedelijk Museum Alkmaar.

Landschapsschilder Salomon van Ruysdael (1600/1603-1670) had een band met Alkmaar. Zijn broer Pieter de Gooyer woonde er met zijn gezin. Van Ruysdael verbleef regelmatig in de stad, zeker nadat Pieter overleden was en hij voogd was over diens kinderen.

Van Ruysdael maakte minstens veertien schilderijen van Alkmaar, met de Grote of Sint-Laurenskerk steeds herkenbaar in beeld. Het door Stedelijk Museum Alkmaar aangekochte werk stamt uit 1644, het jaar waarin Salomons broer stierf. Het was tot voor kort in het bezit van een particuliere Amerikaanse verzamelaar.

Detail uit Gezicht op de Grote of Sint-Laurenskerk van Alkmaar vanuit het noorden.

Van Ruysdael vermengde in zijn schilderijen de werkelijkheid met een flinke dosis fantasie. Zijn voorstellingen zijn geen natuurgetrouwe weergaven van bestaande steden of dorpen. De nieuwe aanwinst is een uitzondering op deze regel. Dat concludeerde stadsarcheoloog Peter Bitter na vergelijking ervan met de betrouwbare plattegrond van Alkmaar van Joan Blaeu uit 1650. De meeste topografische details in het schilderij zijn ook op de kaart aanwijsbaar.

In 2018 viert Alkmaar het vijfhonderdjarig bestaan van de Grote of Sint-Laurenskerk. Stedelijk Museum Alkmaar doet mee met een tentoonstelling over deze kerk. Het schilderij van Salomon van Ruysdael is een van de werken die dan te zien zijn. Van 3 februari tot en met 19 maart toont het museum het paneel alvast even, in de kleine zaal, vergezeld van archiefdocumenten en de kaart van Blaeu.

Share