Schetsen van Schoonheid

Detail uit raam Judith onthoofdt Holofernes . Links: Judith met in haar ene hand het zwaard en in de andere het hoofd van Holofernes. Recht:s haar dienstmaagd, die de doek draagt met het hoofd. Dirck Crabeth, 1571. © Sint-Janskerk, Gouda.

Dirck Crabeth (1510-1572) gold in zijn tijd als één van de beste glasschilders in het land. Hij kreeg opdrachten van vorsten en kerkelijk leiders. Museumgouda en de naastgelegen Sint-Janskerk belichten in een gecombineerde tentoonstelling het vakmanschap van deze kunstenaar.

Het museum toont ontwerptekeningen voor de 72 glas-in-loodramen van de Sint-Janskerk in Gouda. De ontwerpen, voor ramen van 5 tot wel 22 meter hoog, zijn de grootste tekeningen ter wereld. Achter elkaar gelegd nemen ze bijna twee kilometer in. Ze werden de afgelopen zeven jaar in Gouda gerestaureerd en zijn nu eenmalig te bewonderen. De gebrandschilderde ramen zelf zijn te zien in de kerk.

Crabeth ontwierp de voorstellingen voor de ramen en produceerde het gebrandschilderde glas vervolgens ook zelf in zijn atelier. Hij tekende de voorstellingen eerst in het klein en vervolgens op ware grootte en schilderde ze daarna op glas. Op de tekeningen, opgezet in zwart, rood en wit krijt, houtskool, inkt en potlood zijn diverse historische en Bijbelse voorstellingen te ontdekken. Crabeths gevoel voor landschap en opmerkelijk vermogen tot detaillering in ornamentiek en portret leverde hem later de bijnaam ‘Rembrandt der glazeniers’ op.

De 400 jaar oude ontwerptekeningen op ware grootte lagen, dankzij zorgvuldig beheer door de kerkrentmeesters, veilig in de kerk opgeborgen. De ontwerpen en de ramen zijn daardoor op hun oorspronkelijke locatie bijeen gebleven. En dat is nergens anders ter wereld het geval.

De Sint-Janskerk nam het initiatief tot restauratie van de enorme tekeningen. Dit project is onlangs afgerond. Na afloop van de tentoonstelling gaan de kwetsbare tekeningen voor langere tijd terug de kerkkluis in.

Schetsen van Schoonheid, t/m 9 april 2012 in Museumgouda en Sint-Janskerk, Gouda

Share