Raad voor Cultuur: kleine musea knokken voor lijfsbehoud

Het lijkt goed te gaan met de museumsector, maar veel kleinere musea knokken voor lijfsbehoud. Dat schrijft de Raad voor Cultuur in zijn advies In wankel evenwicht.

Op het eerste gezicht signaleert de raad een succesvolle en creatieve museumsector. “De musea hebben in 2017 opnieuw meer publiek getrokken en de tentoonstellingen zijn van een hoog niveau. Daarnaast opende een aantal nieuwe particuliere musea zijn deuren en is de Collectie Nederland de afgelopen jaren met mooie aanwinsten verrijkt.”

Museum De Buitenplaats in Eelde. Foto: Evert-Jan Pol.

Maar achter dit zonnige beeld schuilt een minder zichtbare, zorgwekkende situatie, vindt de raad. “Het positieve plaatje van de sector wordt gekleurd door het succes van een handvol, vooral grotere, musea. Grote delen van de sector zijn echter financieel kwetsbaar.”

Veel musea kampen met oplopende tekorten: de publieksinkomsten zijn weliswaar gestegen, maar dat weegt niet op tegen dalende subsidies en stijgende tentoonstellingskosten. Zo is het aandeel subsidies van het Rijk, provincies en gemeenten tussen 2011 en 2016 gedaald van bijna 514 miljoen euro naar ruim 500 miljoen euro. Gelijktijdig stegen de tentoonstellingskosten van iets meer dan 53 miljoen euro in 2011 naar 91 miljoen euro in 2016.

Onder maatschappelijke druk is er een zwaar accent op grote tentoonstellingen en bezoekcijfers komen te liggen, aldus de raad. “Hierdoor verdwijnen taken op het gebied van beheer en behoud naar de achtergrond en dreigt er een sluipend verval.” De raad pleit daarom voor de opleiding van nieuwe generaties conservatoren.

Centraal Museum in Utrecht vanuit de tuin. Foto: Evert-Jan Pol.

De raad dringt erop aan dat decentrale overheden, in navolging van het Rijk, het beheer en behoud van gemeentelijke/provinciale collecties via langjarige financiering waarborgen. De raad adviseert hierover duidelijke afspraken te maken met stedelijke cultuurregio’s en ziet dit als een zaak van nationaal belang.

Goed beheer betekent meer andere dat musea hun collecties regelmatig kunnen verrijken met nieuwe voorwerpen, schrijft de raad verder. Er is echter te weinig geld voor de aankoop van kostbare objecten, vindt hij. De raad is daarom blij dat minister Van Engelshoven (OCW) een storting in het Nationaal Aankoopfonds heeft aangekondigd. De Raad voor Cultuur hoopt dat het Mondriaan Fonds ook geld beschikbaar stelt voor de aankoop van belangrijke objecten voor de regio.

Share