Ontsnapt aan de (beelden)storm

Recensie

Museum Catharijneconvent toont op zijn nieuwste expositie ruim negentig middeleeuwse beelden uit Utrecht. Dat het er zoveel zijn, mag een klein wonder heten. Beeldenstormen en een tornado zorgden voor een kaalslag onder Utrechtse beeldhouwwerken.

Utrecht groeide in de late middeleeuwen uit tot het belangrijkste productie- en exportcentrum van beeldhouwkunst in de Noordelijke Nederlanden. Deze kunstvorm stond toen in hoger aanzien dan schilderkunst. Vooral het langdurige bouwproject van de Domkerk is van groot belang geweest voor de toename van het aantal beeldhouwers. De beeldenstormen in de tweede helft van de zestiende eeuw maakten een einde aan de kunstproductie. Protestanten plunderden katholieke kerken en kloosters en vernielden beelden.

Na de beeldenstormen werden veel leegstaande en ongebruikte kerken en kloostergebouwen gesloopt. Beelden belandden op stortplaatsen of werden begraven. Slechts een klein aantal kon worden gered. De Domkerk werd behouden, maar deze kreeg op 1 augustus 1674 te maken met een tornado. Vrijwel het gehele schip stortte hierdoor in. En dat had ook gevolgen voor de aanwezige beeldhouwwerken.

Meester van de Utrechtse Stenen Vrouwenkop, Ursula en reisgenoten, ca. 1530, collectie Museum Catharijneconvent, Utrecht.

Meester van de Utrechtse Stenen Vrouwenkop, Ursula en reisgenoten, ca. 1530, collectie Museum Catharijneconvent, Utrecht.

De expositie, met de toepasselijke titel Ontsnapt aan de Beeldenstorm, schetst een goed beeld van het vakmanschap van Utrechtse beeldhouwers. Hoewel de getoonde beelden niet zelden gehavend zijn, is de kwaliteit hoog. Vooral de houten exemplaren zijn uitermate fraai. Dat hier veel tijd en liefde in is gestoken, getuigen onder meer prachtig uitgewerkte plooien in gewaden. De expositie doet nog eens beseffen hoe jammer het is dat veel beelden het (natuur)geweld niet hebben overleefd.

Ontsnapt aan de Beeldenstorm, t/m 24 februari in Museum Catharijneconvent, Utrecht. Na afloop van de tentoonstelling reist ze door naar het Suermondt-Ludwig-Museum in Aken.

Waardering: @@@@@@@@@@

Share