Onder Italiaanse invloed

Jan Both, Landschap met rustende reizigers en een ossenwagen, ca. 1645, coll. Centraal Museum (aankoop met steun van de Vereniging Rembrandt, 1929).

Veel Utrechtse kunstenaars uit de zestiende en zeventiende eeuw lieten zich inspireren door hun Italiaanse collega’s. De nieuwe langdurige expositie Utrechters dromen van Rome in het Centraal Museum in Utrecht toont de ontwikkeling van die schilderstraditie.

Utrechter Jan van Scorel, de beroemdste Noord-Nederlandse schilder van zijn tijd was in 1522 in Rome en raakte daar beïnvloed door de Renaissance schilderstijl van de Italianen. Terug in Nederland beïnvloedde hij weer veel tijdgenoten en latere generaties schilders.

Een kleine honderd jaar later werd een groep Utrechtse schilders in de Italiaanse hoofdstad geïnspireerd door Caravaggio. Bij terugkomst introduceerden deze Caravaggisten, zoals ze nu genoemd worden, een geheel nieuwe manier van schilderen. In hun werk lag de nadruk op sterke contrasten tussen licht en donker.

Abraham Bloemaert, ook wel ‘de vader van de Utrechtse Schilderschool’ genoemd, zette zelf nooit een voet in de Italiaanse laars, maar veel van zijn leerlingen wel. waardoor ook hij aspecten van de Italiaanse schilderstijl overnam. In Bloemaerts oeuvre zijn de verschillende invloeden duidelijk zichtbaar.

De Italiaanse schilderstijl raakte via de Utrechters verder verspreid. Utrecht was namelijk geruime tijd hét culturele centrum van de Noordelijke Nederlanden. Met als gevolg dat de Utrechtse kunstenaars op hun beurt weer zeventiende-eeuwse meesters als Rembrandt, Johannes Vermeer en Frans Hals inspireerden.

Utrechters dromen van Rome – Italiaanse invloeden op de Utrechtse Oude Meesters, t/m 3 jan 2010 in het Centraal Museum, Utrecht

Share