Onbekend testament moeder van Rubens ontdekt

Een regelmatige bezoeker van het Rijksarchief in Gent ontdekte begin februari bij toeval een testament van Maria Pypelinckx, de moeder van Peter Paul Rubens. Dat maakte het archief vorige week bekend. Ondertussen hebben specialisten van het Centrum Rubenianum het document onderzocht.

De 73-jarige Willy Stevens is al sinds z’n 16de bezig met archiefonderzoek. Sinds zijn eerste bezoek aan het archief in Gent, 40 jaar geleden, is hij een vaste gast. Begin februari vond hij in een archiefblok over de geschiedenis van het arrondissement Dendermonde heel toevallig een bundel akten van een Antwerpse notaris uit de late zestiende eeuw. Deze horen eigenlijk in het Rijksarchief in Antwerpen-Beveren te liggen. Tussen deze akten vond hij (een concept van) een testament van deze Maria Pypelinckx.

Medewerkers van het archief lieten het testament vervolgens zien aan experts van Centrum Rubenianum, onderzoeksinstituut voor Vlaamse kunst uit de 16de en de 17de eeuw. Zij ontdekten dat het testament dateert uit november 1583. Maria Pijpelinckx zou overigens nog tot 1608 in leven blijven. Vermoedelijk was zij ziek op het moment dat zij het liet opstellen. Dat was in haar tijd niet ongebruikelijk.

Volgens het Rijksarchief bevat het testament geen opzienbarende nieuwigheden, maar vormt het wel een mooie aanvulling op de familiegeschiedenis van Rubens. Het staaft documenten die aantonen dat Maria Pijpelinckx haar contacten in Antwerpen onderhield, omdat de familie nog steeds hoopte op een terugkeer uit Keulen. De familie was uitgeweken naar die Duitse stad omdat ze in de Nederlanden als Calvinisten vervolging vreesden. In 1589 keerde Maria uiteindelijk terug.

Peter Paul Rubens, Portret van een oude vrouw (vermoedelijk Maria Pypelinckx).

Peter Paul Rubens, Portret van een oude vrouw (vermoedelijk Maria Pypelinckx).

Het document in het Rijksarchief is verder interessant omdat het ons meer vertelt over de oudste zoon Jan Baptist (broer van Peter Paul dus). Maria spoorde hem aan zich verder te bekwamen in haar wolhandel “om heuren zone te beter couragie te geven om hem des te meer daer inne te oeffenen”.

Het testament wordt gerestaureerd en verhuist daarna naar het Rijksarchief in Antwerpen-Beveren, waar het thuishoort.

Share