IJspret van Hendrick Avercamp

Expositie

Hendrick Avercamp (1585-1634) was de eerste Nederlandse schilder die zich specialiseerde in zogenoemde ijsgezichten. Veel van zijn schilderijen staan bol van de ijspret. Het Rijksmuseum toont in een overzichtstentoonstelling een selectie daaruit.

 

Hendrick Avercamp, Winterlandschap met schaatsers. Circa 1608. Rijksmuseum Amsterdam.

 

De schilderijen van Avercamp geven goed weer wat natuurijs al eeuwenlang onder Nederlanders teweeg brengt; wanneer het vriest, gaan jong en oud, arm en rijk het ijs op. Zijn voorstellingen zijn geschikt om urenlang naar te kijken. Telkens valt je weer iets nieuws op: schaatsende en zwierende paartjes, kolf spelende heren in deftige kleding, kinderen op een prikslee, een voorbij zeilende ijsschuit of een man die door het ijs zakt.

Avercamp schetste echter ook de dagelijkse realiteit van de lange, koude winters. Het gewone leven ging immers ook door. We zien bijvoorbeeld een houthakker die zijn huis moet verwarmen, een vrouw die de was doet in het ijskoude water en markthandelaren die in tenten hun waren aan de man proberen te brengen.

 

Hendrick Avercamp, Kolfspelers op het ijs. Circa 1625 . Collectie Edward en Sally Speelman (langdurig bruikleen aan Houston Museum of Fine Arts).

 

Dat Avercamp nog meer interesses had dan alleen maar de winter blijkt uit zijn tekeningen, waarvan het rijksmuseum er 25 toont. Hij tekende bijvoorbeeld zomerse landschappen, werkende mensen en hij maakte kostuumstudies. Vaak zijn de mensen op zijn tekeningen terug te vinden op zijn schilderijen.

In zijn eigen tijd werd Avercamp de ‘Stomme’ genoemd, omdat hij doof was en niet kon praten. Daarom start het Rijksmuseum met een speciaal programma voor doven en slechthorenden. Er zijn rondleidingen in gebarentaal. In samenwerking met het Nederlands Gebarencentrum werden ongeveer 150 nieuwe gebaren ontwikkeld gericht op musea en het kijken naar kunst.

Hendrick Avercamp: IJspret, t/m 15 februari 2010 in Rijksmuseum Amsterdam

Share