Hysterische draaimolen en ‘levende’ klokken

Recensie

Een hysterische draaimolen vormt het middelpunt van een kermis waarin bijna alles glimt. Zo ook de lachspiegels die de bezoekers een alternatieve werkelijkheid voorschotelen. De kermisbaas is, hoe kan het ook anders, Maarten Baas. Plaats van handeling is het Groninger Museum, dat een tentoonstelling wijdt aan de bekende Nederlandse ontwerper.

Tekst, foto’s en video: Evert-Jan Pol

Maarten Baas, Baas is in Town (detail).

De inspiratie voor de installatie kreeg hij op de Salone del Mobile, een belangrijke designbeurs in Milaan. Een soort kermis, noemt Baas het evenement. “Het is een plek geworden waar het niet meer gaat om een goed ontwikkeld product of concept, maar waar de slag geslagen wordt om de beste en meest gedeelde foto op de social media.”

In 2014 nam hij daarom maar een hele kermis mee. Met onder meer lachspiegels en hoempapamuziek wist hij zijn publiek te ontregelen. Hoewel hij met de installatie kritiek leverde op de beurs, won hij er wel de The Best Show Award mee.

Ontregelen doet de bizarre kermis zeker; de bezoeker weet even niet waar hij nu weer terecht is gekomen. Niet veel eerder keek die nog naar de beelden van Rodin. Hide & Seek heet de expositie, maar er is geen enkele plek om je te verstoppen voor de opvallende en soms ronduit maffe creaties van de ontwerper, die wereldberoemd werd met zijn serie Smoke.

Maarten Baas, Piano (uit de serie Smoke), Groninger Museum.

Daarvoor verbrandde hij meubels en behandelde die daarna met een transparante epoxy-laag, waardoor ze weer bruikbaar werden. Met Smoke studeerde Baas in 2002 af aan de Design Academy Eindhoven. Musea, critici en verzamelaars zien de serie als een iconische collectie van modern design.

Persoonlijk vind ik het doodzonde om nog goede meubels te verkolen. De tentoonstelling toont enkele voorbeelden uit de collectie van het Groninger Museum. Dat vroeg Baas in 2004 enkele negentiende-eeuwse meubels uit de verzameling te behandelen. Ze werden nooit getoond vanwege hun beperkte cultuurhistorische waarde. Dat kan zijn, maar als liefhebber van antiek springen mij de tranen in de ogen. Het effect is overigens wel heel bijzonder, dat moet ook gezegd.

(Tekst gaat verder onder de foto’s)

Maarten Baas, Ventilatoren, 2007-2016 (uit de serie Clay), Groninger Museum.

Maarten Baas, klok uit de serie Real Time.

Baas vernielt niet alleen meubels, hij maakt ze ook zelf, waarbij hij soms minder voor de hand liggende materialen gebruikt. De serie Clay bestaat, zoals de naam al doet vermoeden, uit meubilair van synthetische klei. Alle tafels, stoelen en banken in het MendiniRestaurant van het museum stammen uit die serie. In de tentoonstelling zijn kleien ventilatoren te zien, die Baas speciaal voor het museum maakte. Ze werken perfect, wat gezien het materiaal toch best opmerkelijk is.

Clay en Smoke maken duidelijk dat vergankelijkheid een terugkerend thema is in Baas’ werk. En daarmee ook tijd, wat weer tot uiting komt in zijn serie Real Time, bestaand uit ‘levende’ klokken. Daarin verwerkte hij filmopnamen van acteurs die elke minuut handmatig de tijd verzetten.

De klokken – het Groninger Museum toont er meerdere – zijn werken waar je lang naar kunt kijken. Elke minuut gebeurt immers weer iets. En ook de andere, vaak wonderlijke, creaties van Baas zijn interessant genoeg om even de tijd voor te nemen.

Hide & Seek, Maarten Baas, t/m 24 september in het Groninger Museum

Waardering: @@@@@@@@@@

Share