Het weidse Noord-Hollandse landschap

Van het eindeloze Noord-Hollandse landschap gaat een even eindeloze aantrekkingskracht uit. Al eeuwen verbeelden kunstenaars de karakteristieke elementen van dit vlakke polderland. Eind deze maand opent in Stedelijk Museum Alkmaar de tentoonstelling Weids!, met daarin uiteenlopende voorbeelden.

Arnout Colnot, Poldermolens in de Schermer, 1931, Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier, Heerhugowaard.

Hoe vlak Noord-Holland ook is, kunstenaars raakten er telkens door geïnspireerd. Of het nu gaat om kunstenaars uit de zestiende of uit de twintigste eeuw, steeds keren in hun werk dezelfde thema’s terug. Ze zeulden het duin op om in vogelvlucht kustdorpjes aan zee te schilderen of juist het open uitzicht over de polders. Ze schilderden de koeien in de weilanden. Ze hadden oog voor het spel van de rechte lijnen van polderwegen en -vaarten met de in dit landschap perfect passende stolpboerderijen.

Zij penseelden het vee in de grazige weiden en richtten hun blik op de kerktorens van dorpen en steden. En altijd en overal kwamen zij het water tegen, en de molens, gemalen, dijken en sluizen om dat water te bedwingen. Deze karakteristieke elementen in het Noord-Hollandse landschap vormen dan ook de hoofdthema’s van de kunstwerken in deze tentoonstelling.

Edgar Fernhout, Duinlandschap, 1956, Stedelijk Museum Alkmaar.

Voor Weids! zocht Stedelijk Museum Alkmaar contact met Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier. Dit waterschap is opvolger van de vele honderden voorgangers die Noord-Holland door de eeuwen heen hebben gemaakt en behouden. Het beschikt niet alleen over grote deskundigheid over het landschap, maar bouwde in de loop van de tijd ook een omvangrijke collectie op die objecten bevat van de 16de tot en met de 21ste eeuw.

Het gaat niet alleen om schilderijen van molens, gemalen en sluizen uit het verleden, maar ook om bijna abstracte moderne kunst waarin nog net een horizon te herkennen valt, en gegraveerde glazen en maquettes. Veel kunstwerken uit de collectie van het Hoogheemraadschap zijn nu in deze expositie het eerst voor publiek te zien, samen met werken uit de eigen verzameling van het museum.

Gerrit van Blaaderen (1873-1935), Noord-Hollandse boerderij, 1927, collectie Stedelijk Museum Alkmaar.

In Weids! zijn schilderijen te zien uit de afgelopen vier eeuwen. Zeventiende-eeuwse meesters als Claes van der Heck en Hendrick Vroom komen voorbij, alsook grote namen uit de Bergense School, zoals Leo Gestel en Arnout Colnot. Tevens is er werk te zien van de aan de Cobra-groep gelieerde Eugène Brands en zelfs van de vooral van hun strips bekende Peter Pontiac en Joost Swarte. De in Noord-Holland bijna altijd zichtbare horizon loopt als een eindeloze streep door de tentoonstelling en verbindt alles met elkaar.

Weids! vindt plaats in het kader van het themajaar Ode aan het Nederlandse landschap 2021.

Weids! Het Noord-Hollandse landschap verbeeld, 28 november 2020 t/m 28 februari 2021 in Stedelijk Museum Alkmaar

Share