Het ware gezicht van Roemer Visscher ontdekt

Roemer Visscher (1547-1620), nu bekend van menig straat- en schoolnaam, was een van de grote dichters uit de zeventiende eeuw. Hoe hij eruitzag, was onbekend. Tot nu, want onderzoeker Lieke van Deinsen vond een portret van hem. Haar onderzoek is te lezen in Oud Holland, het wetenschappelijk tijdschrift van het RKD – Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis.

Links: Arnoud van Halen, Portret van Roemer Visscher, 1700-1720, privécollectie. Rechts: Pieter van der Meulen, Portret van Roemer Visscher, 1790-1858, Rijksmuseum.

Visscher schreef spraakmakende bundels als Sinnepoppen (1614) en Brabbeling (1614) en was lid van de Muiderkring. Deze groep van kunstbeoefenaars uit de zeventiende eeuw werd de verpersoonlijking van negentiende-eeuwse waarden als vaderlandsliefde, saamhorigheid en verdraagzaamheid. Het hardnekkige beeld van Roemer Visscher is een van de laatste erfenissen van de mythische Muiderkring.

Van Deinsen ontdekte dat vroegere portretten op fantasie berustten. Sinds de negentiende eeuw stond de dichter bekend als een oude man met volle haardos en baard. Hij is, naast zeventiende-eeuwse literaire kopstukken als Vondel en Bredero, te zien op talrijke schilderijen, prenten en schoolplaten.

(Tekst gaat verder onder de foto’s)

Roemer Visscher, Elck wat wils, in Sinnepoppen, 1614, Rijksmuseum.

Jan Adam Kruseman, De Muiderkring, 1852, Amsterdam Museum.

Ook staat hij op menig werk tussen andere leden van de Muiderkring, de literaire vriendenclub die regelmatig samenkwam op het Muiderslot, het buitenhuis van P.C. Hooft. Cultuurhistoricus Dr. Lieke van Deinsen presenteert in Oud Holland op basis van een verloren gewaand portret een nieuw beeld van de dichter. Ze trof het aan in het Panpoëticon Batavûm, een vroeg-achttiende-eeuws kabinet met auteursportretten. De samensteller daarvan, Arnoud van Halen (1673-1732), kon als een van de weinige kunstenaars wel putten uit betrouwbare bronnen.

De ontdekking van zijn echte portret laat volgens het RKD goed zien dat de historische juistheid niet altijd zo nauw genomen werd. Voor bewonderde ‘gezichtloze’ voorouders werd zonder enige schroom een portret verzonnen. Uit het gevonden portret blijkt dat hij geen volle haardos had, maar juist al vroeg kalend was. Ook had hij een slechts kort baardje.

Het artikel Achter het masker van de Muiderkring: Een nieuw portret voor Roemer Visscher (1547-1620)’ verschijnt in Oud Holland – Journal for Art of the Low Countries, jaargang 131, nr. 1 (2018).

Share