Hals of geen Hals?

Bezoekers van het Rijksmuseum kunnen de komende vier weken in de eregalerij getuige zijn van nieuw onderzoek naar een van de beroemdste schuttersstukken van Frans Hals. Op zaal doen experts onderzoek naar het schilderij De Magere Compagnie uit 1637.

Hals begon aan het stuk, maar vanwege een conflict nam Pieter Codde het werk van hem over. Over de vraag wie wat schilderde lopen de meningen uiteen. Om hier inzicht in te krijgen wordt het enorme doek millimeter voor millimeter gescand met een MA-XRFscan (macroröntgenfluorescentiescan). Dit neemt 25 dagen en nachten in beslag en gebeurt ook tijdens openingstijden.

Frans Hals (ca. 1582–1666) en Pieter Codde (1599–1678), Schutters van wijk XI onder leiding van kapitein Reynier Reael, bekend als De magere compagnie, olieverf op doek, 1637, Rijksmuseum, Amsterdam. Foto: Jan-Kees Steenman.

“Frans Hals is een van de grote genieën van de Westerse schilderkunst”, aldus Taco Dibbits, directeur van het Rijksmuseum. “Zijn vrije virtuoze manier van schilderijen wordt al eeuwen bewonderd. Iedere bezoeker vraagt zich af hoe hij dat deed. Dit vernieuwende technisch onderzoek geeft nog meer een kijkje in de keuken van de kunstenaar. We zijn dan ook razend benieuwd wie wat schilderde.”

Het onderzoek vindt plaats in samenwerking met het Frans Hals Museum en de Technische Universiteit (TU) Delft. “Diepteonderzoek naar het oeuvre van ‘founding father’ Frans Hals is een van onze speerpunten”, verklaart Ann Demeester, directeur van het Frans Hals Museum | De Hallen Haarlem. “De unieke samenwerking met het Rijksmuseum en de TU Delft is een uitzonderlijke kans voor beide musea om de ‘hand van Hals’ nader te bestuderen. Het imposante doek De Magere Compagnie van Hals kent immers twee geïdentificeerde ‘handen’ en is in die zin een uniek studieobject.”

Taco Dibbits (links) en Ann Demeester voor De Magere Compagnie. Foto: Jan-Kees Steenman.

Het scannen van De Magere Compagnie is onderdeel van het onderzoeksproject Frans Hals/niet-Frans Hals, dat wordt gefinancierd door de NWO Museumbeurs. Anna Tummers, conservator oude kunst van het Frans Hals Museum | De Hallen Haarlem, startte dit onderzoek vorig jaar om inzicht te krijgen in de criteria die kenners gebruikten en gebruiken bij het bepalen of een schilderij een échte Frans Hals is of niet. Het onderzoek moet ook uitwijzen of die criteria wellicht aan vervanging toe zijn. In dat kader worden Hals’ vijf grote schuttersstukken in het Frans Hals Museum later ook gescand.

Conservatoren en onderzoekers geven tijdens het onderzoek in het Rijksmuseum een paar keer per week op vaste tijden uitleg aan het publiek bij het schilderij. Dit gebeurt op 22, 24, 29 en 31 januari en 5, 7 en 12 februari, steeds van 15 tot 15.30 uur (en 15.30 tot 16 uur in het Engels).

Share

  1 comment for “Hals of geen Hals?

  1. 19 januari 2017 at 19:11

    Zeer interessant. BENIEUD NAAR DE UITKOMSTEN VAN HET ONDERZOEK.

Comments are closed.