Vrouwen in de kunst

Kate Bisschop-Swift e.a., Haagse weeskinderen strooien bloemen op het pad der koningin, 1874. Foto: SHVHON.

Hoewel mannen overheersen in de kunstgeschiedenis, lieten ook vrouwen van zich horen. In de negentiende eeuw waren er in Nederland bijvoorbeeld meer dan 1100 vrouwen actief als beeldend kunstenaar. Paleis Het Loo en De Mesdag Collectie besteden in de dubbeltentoonstelling Penseelprinsessen samen aandacht aan hen.

Op de expositie Penseelprinsessen I staat Paleis Het Loo vanaf 18 februari stil bij de kunstenaressen aan en rond het Hof in de negentiende eeuw. Het accent ligt op het schilderen door vrouwen uit de betere kringen en door verschillende prinsessen en koninginnen. Het museum toont onder meer diverse portretten die Thérèse Schwartze van de koninginnen Emma, Wilhelmina en prinses Juliana maakte. Ook zijn de schilderskist en miniaturen van koningin Wilhelmina van Pruisen te zien.

In de negentiende eeuw groeide het aantal welgestelde meisjes dat tekende en schilderde als een onderdeel van hun opvoeding aanzienlijk. Zij werden vaak onderwezen door de beste kunstenaars uit de omgeving en veel vrouwen hadden talent. Professionele ambities werden afgekeurd, omdat vrouwen van stand geen geld met hun kunst behoorden te verdienen. De vrouwen beperkten zich daarom veelal tot het schilderen van stillevens of portretten van familieleden. Slechts enkele dames uit betere kringen slaagden erin van het schilderen hun beroep te maken.

Penseelprinsessen II, in De Mesdag Collectie is gewijd aan deze groep. Het museum toont werk van beroepskunstenaressen als Thérèse Schwartze, Henriëtte Ronner-Knip, Maria Vos en Sientje Mesdag-van Houten. Laatstgenoemde, de vrouw van Hendrik Willem Mesdag, schilderde niet alleen zelf, maar inspireerde en ondersteunde ook andere kunstenaressen. Ze kocht werken van vele vrouwelijk collega’s aan en dankzij haar werden die tentoongesteld. Deze tentoonstelling belicht de positie van Sientje en haar collega’s in de kunstwereld.

Penseelprinsessen I. Kunstenaressen rond het Hof in de 19de eeuw, 18 februari t/m 27 mei in Paleis Het Loo, Apeldoorn

Penseelprinsessen II. Schilderen als beroep, 30 mei  t/m 26 augustus in De Mesdag Collectie, Den Haag

De tentoonstellingen zijn tot stand gekomen in samenwerking met het Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie.

Share