De boekenliefde van Kitaj

Expositie

Ronald Brooks (R.B.) Kitaj (1932-2007) schilderde zichzelf begin jaren negentig als bibliofiel. Het Joods Historisch Museum noemde zijn expositie over deze Amerikaanse kunstenaar naar dat schilderij: Unpacking My Library. Een toepasselijke titel, want boeken speelden een belangrijke rol in zijn oeuvre.

Als nieuwsgierige boekenliefhebber en verzamelaar van (kunst)boeken haalde Kitaj inspiratie uit literatuur, kunstgeschiedenis, filosofie, politiek en film. Hij putte zowel uit de ‘hoge’ als de populaire cultuur. Vanaf de jaren zestig speelde Kitajs bewustwording van zijn joodse identiteit een steeds grotere rol in zijn werk en ontwikkelde hij zijn ideeën over diasporakunst, kunst over ontheemding. Zijn collageachtige werkwijze en gebruik van symbolen en motieven uit de kunst en de literatuur bezorgden hem internationale faam.

In 1969 en 1970 vierde Kitaj zijn bibliomania met een serie van vijftig zeefdrukken van uitvergrote boekomslagen. Deze serie, In Our Time: Covers for a Small Library After the Life for the Most Part, maakte hij met de meesterdrukker van de Britse pop-art, Chris Prater. In Our Time weerspiegelt Kitajs blik op het uiterlijk van een boek of wat het boek als object representeert. In zijn keuze speelde zijn persoonlijke geschiedenis, politiek engagement en joodse identiteit een leidende rol.

R.B. Kitaj, Unpacking My Library, 1990-1991. Collectie Joseph Kitaj. © R.B. Kitaj Estate.

R.B. Kitaj, Unpacking My Library, 1990-1991. Collectie Joseph Kitaj. © R.B. Kitaj Estate.

In een periode waarin abstracte, conceptuele en minimalistische kunst overheerste, was hij een voorvechter van figuratieve kunst. Vanaf de vroege jaren zestig speelde hij een centrale rol in de Londense kunstwereld, samen met schilders en vrienden als David Hockney, Francis Bacon en Lucian Freud. Kitaj noemde deze groep kunstenaars die zijn voorkeur voor figuratieve kunst deelde, de School of London.

Kitajs non-conformistische werk drukte een stempel op de kunst van de tweede helft van de twintigste eeuw. Het is voor het eerst sinds 1970 dat in Nederland een tentoonstelling aan zijn werk gewijd wordt.

R.B. Kitaj. Unpacking My Library, t/m 12 juli in het Joods Historisch Museum, Amsterdam

Share