Fotografe Ata Kandó overleden

Zelfportret, Parijs (1935-1937) © Ata Kandó / Nederlands Fotomuseum.

Fotografe Ata Kandó is afgelopen nacht overleden in haar woonplaats Bergen, twee dagen voor haar 104de verjaardag. Dat heeft het Nederlands Fotomuseum bekendgemaakt. Dat museum heeft werk van haar in de collectie.

Vorig jaar was er in het Nederlands Fotomuseum nog een overzichtstentoonstelling van haar werk te zien, onder de titel Ata Kandó. I shall use my time. Dit citaat van haar lievelingsschrijver Jack London was zeker van toepassing op haar leven. Tot op hoge leeftijd bleef Ata Kandó (1913-2017) actief betrokken bij de projecten rond haar leven en werk.

Iedereen die haar wilde spreken was van harte welkom in haar kleine woning in Bergen. Zo lang mogelijk bleef zij haar gasten verwennen met een zelf gemaakte Hongaarse goulash. De laatste jaren verminderden haar zicht en gehoor aanzienlijk.

De van oorsprong Hongaarse Ata Kandó ging na een kunstopleiding in de leer bij de fotograaf Jószef Pécsi. In de jaren dertig verbleef zij met haar eerste man Gyula Kandó gedurende twee kortere periodes in Parijs. Tijdens de oorlogsjaren waren zij beiden actief in het verzet, onder meer door het vervalsen van uiteenlopende officiële documenten.

In 1947 vertrok het echtpaar opnieuw naar Parijs. Maar Gyula besloot terug te keren naar Hongarije en Kandó bleef er met drie kinderen alleen achter. Via haar landgenoot Robert Capa vond ze werk in de donkere kamer van het pas opgerichte fotoagentschap Magnum. Daar leerde zij in 1950 haar tweede man kennen, de toen 25-jarige Ed van der Elsken. Vier jaar later verhuisden zij samen naar Amsterdam en daar strandde ook dit huwelijk.

Madeleine, Kandó, uit Droom in het woud, Zwitserland (1955) © Ata Kandó / Nederlands Fotomuseum.

Na de Russische inval van 1956 wilde Kandó hulp bieden aan de stroom Hongaarse vluchtelingen. Samen met Violette Cornelius reisde zij naar de Oostenrijks-Hongaarse grens. Dit resulteerde in een door Jurriaan Schrofer vorm gegeven boekje ten bate van het Hongaarse kind waarvan in 2006 een herdruk verscheen.

Met haar kinderen realiseerde Kandó het fotoboek Droom in het woud met een tekst van haar zoon Thomas, dat in 1957 werd gepubliceerd. De publicatie van een tweede fotoboek onder de titel Kalypso en Nausikaä – naar Homerus’ Odyssee – liet tot 2004 op zich wachten.

Vanaf 1961 was Ata Kandó actief in het foto-onderwijs, met Koen Wessing en Ad van Denderen als opmerkelijke leerlingen. Ook maakte zij twee reizen naar het Amazonegebied en werd ze medeoprichtster van de Werkgroep Indianen Zuid-Amerika. Zij hoopte uitroeiing van deze geïsoleerd levende stammen te voorkomen. Van 1979 tot 1999 woonde Ata Kandó elders in de wereld en kreeg pas na terugkeer fotografische erkenning.

Share